Δεσποτικό

Αντίπαρος
Φωτό:

Νησί νοτιοδυτικά της Aντιπάρου (6,6 τ.χλμ), με όμορφες αμμουδερές παραλίες, το Δεσποτικό (ταυτίζεται από αρχαίους συγγραφείς με την Πρεπέσινθο) υπήρξε θρησκευτικό κέντρο από τον 7ο αι. π.Χ. ώς και τους Ρωμαϊκούς Χρόνους. Οι παλαιότερες ανασκαφικές έρευνες είχαν φέρει στο φως αξιόλογα πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία (3η χιλιετία π.Χ.). Οι νεότερες έρευνες στη θέση "Μάντρα" αποκάλυψαν λείψανα ιερού του Απόλλωνα (ενδεχομένως και της Άρτεμης) με σπουδαία αναθήματα, που γνώρισε άνθηση κατά τους Αρχαϊκούς Χρόνους. Στα ευρήματα συγκαταλέγονται κτιριακά συγκροτήματα, πολυάριθμα αρχιτεκτονικά μέλη, θραύσματα μαρμάρινων γλυπτών, αρχαϊκή, κλασική και ελληνιστική κεραμική, ζωόμορφα ρυτά, σφραγιδόλιθοι, πόρπες, χάντρες, εγχειρίδια, ξίφη, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα, αντικείμενα από φαγεντιανή, ειδώλια, σκαραβαίοι ανατολικο-ιωνικής, ροδιακής, κυπριακής και αιγυπτιακής προέλευσης. Το Δεσποτικό, ακολουθώντας την ιστορική πορεία της Αντιπάρου, πέρασε από το 1207 ώς το 1537 στη δικαιοδοσία των Ενετών. Επί οθωμανικής κυριαρχίας αποτέλεσε ορμητήριο πειρατών που λυμαίνονταν το Αιγαίο. Σύμφωνα με την παράδοση, το Δεσποτικό κατοικούνταν ώς το 17ο αι., όταν οι κάτοικοί του φονεύθηκαν από γάλλους πειρατές. Νοτιοδυτικά από το Δεσποτικό βρίσκεται η νησίδα Στρογγυλό και βόρεια η νησίδα Τσιμηντήρι (με τάφους της Πρωτοκυκλαδικής Περιόδου), χερσόνησος του Δεσποτικού κατά την αρχαιότητα.